SİVİL HAVACILIK SEKTÖRÜNDE OPERASYONEL VE FİNANSAL ETKİNLİĞİN AĞ YAPILI VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ: COVID-19 DÖNEMİ TÜRKİYE ANALİZİ

Vollständiger Abstract

Worum geht es in dieser Arbeit?

Bu çalışma, Türkiye sivil havacılık sektöründe faaliyet gösteren beş havayolu firmasının 2019-2023 dönemindeki operasyonel ve finansal etkinliklerini iki aşamalı ağ yapılı veri zarflama analizi ile değerlendirmektedir. İlk aşamada operasyonel girdilerin uçuş üretimine, ikinci aşamada operasyonel çıktıların finansal rasyolara dönüşüm etkinliği hesaplanmıştır. Shannon entropi yöntemiyle objektif ağırlıklandırma, bulanık mantık ile belirsizlik modelleme ve öteleme değişmezliği ile negatif değer dönüşümü uygulanmıştır. Bulgular, operasyonel etkinlik ortalamasının (0.886) finansal etkinlikten (0.681) yüksek olduğunu göstermiştir. Sadece yüzde 16 karar verme birimi her iki aşamada tam etkindir. COVID-19 pandemisi 2020 yılında finansal etkinlikte yüzde 65 azalmaya neden olmuş, ancak sektör 2023 yılında salgın öncesi seviyelerin üzerine çıkarak güçlü toparlanma kapasitesi göstermiştir. Friedman testi yıllar arası farkları anlamlı bulmuştur (p=0.003). Çalışma, metodolojik katkı sağlamakta ve firmalar için hedefe yönelik yönetsel öneriler sunmaktadır.