ღორჯომის ხეობის მეტყველების ზოგიერთი ფონეტიკური თავისებურება

Vollständiger Abstract

Worum geht es in dieser Arbeit?

დიალექტებში მოქმედ ენობრივ პროცესებზე დაკვირვება და მათი შესწავლა ენათმეცნიერებისათვის ყოველთვის საჭირო და სიახლისმომცემია. ხშირად დიალექტებში შემონა­ხუ­ლია ის, რაც სალიტერატურო ქართულში დავიწყებული ჩანს. ამ კუთხით განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება დიალექტის ლოკალურ კვლევას, რომელიც დიალექტის ენობრივ თავი­სე­ბურებათა შედარებით სრულ სურათს წარმოაჩენს. ნაშრომში განხილულია ზემოაჭარული კილოკავის ერთ-ერთი საინტერესო და სახასიათო ხეობის - ღორჯომის მკვიდრთა მეტყველების ფონეტიკური თავისებურებები. კერძოდ, ბგერითი შედგენილობა და ზოგიერთი ბგერათცვლილება. კვლევის საგანს წარმოადგენს ღორჯომის ხეობაში საველე მუშაობისას ჩაწერილი ცოცხალი მეტყველების ნიმუშები. მათზე დაკვირვებისა და ანა­ლიზის შედეგად გამოვლენილი თავისებურებები შედარებულია სამხრული კილოებისა და სხვა ქართული დიალექტების მონაცემებთან. ნაშრომში შესწავლილია ისეთი ფონეტიკური ერთეულები, როგორებიცაა ჲ, უ̂, ნეიტრალური ბგერა ² და ფარინგალური ყ, როგორც აბრუპტივი ყ-ს ნაპრალოვანი ალომორფი. ყურადღება გამახ­ვი­ლებულია მათ პოზიციასა და გამოყენების თავისებურებებზე. კვლევამ აჩვენა, რომ ცოცხალ მეტყველებაში ჲ და უ̂ ბგერებთან შედარებით, უფრო ხშირად სრულხმოვანი ი და უ ბგერები გა­მოყენება.